WSTĘP

Program Wieloletni "Polskie Sztuczne Serce", którego celem było opracowanie i wdrożenie do praktyki klinicznej polskich protez serca, został ustanowiony uchwałą nr 29/2007 Rady Ministrów z dnia 6 marca 2007 r. w sprawie ustanowienia Programu Wieloletniego na lata 2007 - 2011 pod nazwą "Polskie Sztuczne Serce" i zmieniony uchwałą nr 58/2010 Rady Ministrów z dnia 8 kwietnia 2010r. Jako realizatorzy Programu zostali wskazani Minister Zdrowia oraz Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego. Minister Zdrowia odpowiedzialny był za realizację części wdrożeniowej Programu, natomiast Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego za realizację części Programu, obejmującej badania naukowe i prace rozwojowe.

Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego, decyzją z dnia 21 kwietnia 2008 r. przekazał Narodowemu Centrum Badań i Rozwoju do realizacji część badawczą jako strategiczny projekt badawczy zgodny z Programem. Funkcję Koordynatora powierzono Fundacji Rozwoju Kardiochirurgii. Program został ukierunkowany na kreowanie innowacyjnych rozwiązań w strategicznych obszarach badawczych obejmujących technologie materiałowe, bioinżynierii, metrologiczne oraz informatyczne i teleinformatyczne dla opracowania konstrukcji klinicznych systemów wspomagania serca.

Założenia Programu uwzględniały priorytety wynikające z takich dokumentów strategicznych jak Narodowy Program Zdrowia 2007-2015, Strategia Rozwoju Kraju 2007-2015 oraz Narodowa Strategia Spójności (Narodowe Strategiczne Ramy Odniesienia 2007-2013 wspierające wzrost gospodarczy). W realizacji Programu wzięło udział ponad 40 zespołów z 35 instytucji naukowo-badawczych, ośrodków klinicznych oraz profesjonalnych podmiotów produkujących elementy protez serca. Wykaz głównych Jednostek zawiera załącznik pt.: "Wykaz jednostek realizujących Program". W ramach 5 przedsięwzięć zrealizowano 17 zadań badawczych oraz 12 zadań wdrożeniowych, obejmujących ponad 200 etapów.

Rezultaty zadań oceniało ponad 50 najwybitniejszych specjalistów reprezentujących kluczowe dziedziny nauki, biorących udział w pracach Rady Programu oraz Zespołów Specjalistycznych Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego oraz Ministra Zdrowia, a także recenzentów powołanych przez Narodowe Centrum Badań i Rozwoju oraz Koordynatora. Odbioru prac dokonywano z najwyższą starannością podczas specjalistycznych warsztatów tematycznych, w tym podczas 8 warsztatów sprawozdawczych z udziałem przedstawicieli Ministerstwa Zdrowia, Narodowego Centrum Badań i Rozwoju, Rady Programu, Zespołów Specjalistycznych recenzentów oraz przedstawicieli regionalnych organów administracji. Realizacja Programu odbyła się w ramach zatwierdzonego harmonogramu i budżetu, zgodnie z procedurami szczegółowymi ustanowionymi przez realizatorów.

W wyniku zrealizowanych prac osiągnięto planowane rezultaty w postaci prototypów rodziny protez serca, obejmującej:

  • pozaustrojową pulsacyjną protezę do zastosowania we wspomaganiu krótkoterminowym i przedłużonym - ReligaHeart EXT;
  • częściowo wszczepialną pulsacyjną protezę serca - ReligaHeart IMPL;
  • częściowo wszczepialne wirowe pompy III generacji: odśrodkową ReligaHeart ROT i osiową;
  • całkowicie wszczepialną wirową pompę wspomagania serca ReligaHeart TOTAL.

Prototypy komór ReligaHeart EXT oraz ReligaHeart IMPL wraz ze sterownikami opracowanymi w Programie: przewoźnym ReligaHeart PDU-402, przenośnym ReligaHeart PDU-501 oraz ReligaHeart DUO, będącym zintegrowanym urządzeniem sterującym protezami ReligaHeart EXT, stanowią polskie systemy wspomagania serca.

Efektem Programu jest również integracja środowisk badawczych, klinicznych oraz technologicznych wokół tematyki rozwoju protez serca. Osiągnięty poziom kooperacji stwarza podstawy do podejmowania dalszych inicjatyw dla rozwoju tego unikalnego w Polsce obszaru badawczego. Zrealizowane zadania, poza głównymi rezultatami wymienionymi wyżej, dostarczyły wielu innowacyjnych, aplikowalnych rozwiązań w postaci technologii, metod badawczych i procedur medycznych.

Efekty Programu zostały opisane w ponad 120 publikacjach, w tym w monografiach: "Technologie inżynierii materiałowej i technologie metrologiczne dla potrzeb polskich protez serca" oraz "Polskie protezy serca, opracowanie konstrukcji, badania kwalifikacyjne, przedkliniczne i kliniczne", a także przedstawione na 154 krajowych i zagranicznych konferencjach i seminariach. Najbardziej rokujące rozwiązania objęto ochroną w ramach 20 zgłoszeń patentowych dokonanych w trybie regionalnym i międzynarodowym.